کتاب: پہاڑی زبان میں ملفوظی اعزازات و نوادرات

تحقیق و تحریر:۔ ڈاکٹر نصراللہ ناصر

ہک باب ناں پہاڑی ترجمہ:۔ راشد عباسی

انسان تے زبان۔۔

انسان تے زبان نی تاریخ ہکے ای۔ علم اللسان تے علم الانسان ہک دوئے نال سختی نال جڑے ہوئے اے۔ اللہ پاک ہوراں وی زباناں نیں اختلاف کی سورہ روم ، آیت 22 وچ اپنیاں نشانیاں وچا ہک نشانی قرار دتا۔

ہارورڈ یونیورسٹی نیں زباناں نے مشہور ماہر
Dwight Bolinger
اپنی تحقیقی کتاب
Aspect of Languages
وچ ہک عنوان نیں تحت لخیا ایس۔۔۔۔۔۔

Languages are alike, because people are alike in their capacities for communicating in a uniquely human way.

گنگے تے بہرے لوک وی اشاریاں سی علاوہ ظاہری طور اپر بے معنی پر آوازاں نیں اپر تھلے کرنے نال اپنی گل، محسوسات ، عمل یا ردعمل ظاہر کرنے۔۔ ڈیوائیٹ بولنگر لخناں۔۔۔۔۔۔

Every human infant has an instinct bable even those deaf at birth do it, and those who cut off from it by illness or surgery will resume it afterward.

ریاست جموں و کشمیر عملی طور اپر اپنیاں زباناں تے ثقافت کی مرن نا دتا۔ پر شہراں وچ دووئیاں زباناں تے رہنے سہنے ضرور متاثر کیتا۔۔ دووئیاں زباناں، مذہباں تے رہن سہن سی علاوہ زمینی تے اسمانی آفتاں تے مشکلاں وی احساس کمتری ناں شکار کیتا۔ پر جئیاں جئیاں تعلیم تے روزگار عام ہوئے اپنی اپنی زبان، خاص کر پہاڑی زبان، نی اہمیت، مٹھاس تے محبت علمی تے تحقیقی سطح اپر اہم انکشافات ظاہر کیتے۔

"Man is man because of language”

Wehelem Von Hambolt

ہر دور نے سیانے لوکاں، عالماں، فلسفیاں، تے زباناں نیں ماہراں بہوں قیمتی گلاں پیش کیتیاں۔ ہک طبقہ زبان کی اللہ ناں عطیہ سمجھناں۔۔ دووآ زبان کی باصلاحیت لوکاں نی تخلیق تے جہدی نال بادھا آخناں۔۔ تریہا گروہ اس سلسلے وچ مختلف اسباب ناں قائل آ۔۔ مثلا نقل کرنا، با معنی حرکتاں، حیرانگی نیاں علامتاں تے ابلاغ نیں محرکات کی زبان کی شروع کرنے والے عوامل شمار کرناں۔ علم الانسان نیں ماہر زبان کی انسان نی ایجاد قرار دینے۔۔ اٹلی نے زباناں نے ماہر تمام زباناں نی بنیاد ہک قرار دینے۔

ڈاکٹر ابواللیث صدیقی لخنے:۔
Condillac سی بعد John Gottfried Herder
نا ناں ذکر نیں قابل آ جس زبان آسمانے را التھی ہونے نی تردید کیتی۔

زبان نے شروع ہونے نیں حوالے نال ہک نظریہ Ding Dong وی آ۔۔ کسے وی ٹھوس چیزے نیں کسے دوئی ٹھوس چیزے نال کھینے نال جیہڑی آواز پیدا ہونی اس کی سامنے رکھی تے لفظ وجود وچ آئے۔ لیکن کج ماہراں اس نظریے نال اختلاف کیتا کہ ہر جائی چیزاں نی کھینے نی آواز کی مختلف لخیا گشناں ۔۔۔جسرے کہھنٹی نی آواز ای۔

John P. Hughes نی زباناں نیں شروع ہونے نیں بارے وچ رائے غور کرنے نیں قابل ای:۔
ہر زبان جیہڑی بولی گی اپنے سی پہلیاں نی کسے ہور زباناں وچا لکڑتھی۔ ایہہ زباناں نیں حوالے نیاں لکیراں عام طور اپر ہک نقطے اپر جمع ہوئی گشنیاں۔

پہاڑی زبان ریاست جموں تے کشمیر وچ اپنے آپ بننے والی زبان نئی۔ یاء وی پرانیاں زباں نیاں باقیات نے باغے ناں ہک کہونپھرا بوٹا آ۔۔ زبان ہک اجئی ٹاہلی جس اپر جغرافیائی، نسلی تے صنفی چھاپا موجود آ۔ غور نیں قابل پہاڑی زبان نیں اوہ لفظ اے جیہڑے پاک و ہند، مشرق وسطی، مرکزی ایشیا، یورپ وغیرہ نیاں زباناں وچ وی استعمال ہونیں۔

۔۔۔۔
راشد عباسی