فیصل عِرفان پوٹھوہاری اَدب ناں سُچا سَنیارا

فیصل عِرفان ہور پوٹھوہاری اَدب نے گُوہڑے پہیتو تے سَنیارے تے لکِھاری نکلے۔ پہلاں اُنہاں پوٹھوہاری اکھانڑ پروئی تے کتابے نی شکل وچ شائع کیتے۔ ہنڑ پَرجِھہات مھاڑی اَنھیں نے ناویں نال بجھارتاں نی سُوہنڑی پَچھی، سوہنڑی چنگیر سجائی چھوڑی۔ تکیا گِچھے تے ایہہ بُہونہہ بڑا کارنامہ ہے۔ جے لوک ادب نی ایہہ صِنف مِٹنی گِشنی سی ۔
اُوہ سینے وی آخیرلے ساہ کِہنی رے سے جنہاں وِچ بَچھارتاں نا خزانہ موجود سا۔ ہُنڑ لوک آخڑیں بجھارتاں نہ باؤ سدھی سٹیٹ گَل کرو ۔بجھارتاں ناں ٹیم نہیں ۔ہنڑ اوہ ویلا نی رہیا۔ زمانہ گولی آر نَسنا گشناں ۔ اساں دوڑی تے اسکی پغڑنا۔ ہالاں کہ تکیا جُلے تے زمانہ نی نَسناں بلکہ اساں آپوں گڈی پہلے گئیر وچ بائی کدی ۔
َپہلہ ہووے فیصل ہوراں ناں جِنہاں دوڑ دھوپ کری بہوں ساریاں پوٹھوہاری بجھارتاں بٹلیاں کری کندیاں ۔
بجھارتاں خورے کِتھوں ٹُریاں تے کِسراں سینہ بہ سینہ سفر کیتا۔ دادیاں تے نانیاں پوتریاں دوہتریاں نے کَنے بایاں ۔فر اُنہاں نے پتراں پکڑ پوتریاں گی سنڑائیاں تے اوہ بجھارتاں نکڑ پوتریاں توں ہونڑیاں پتہ نی کتنیاں ہی پیہڑیاں توں تُڑنیاں اج اساں نے دور تک پُہچیاں ۔ صدیاں ناں سفر کرنے آلیاں بجھارتاں گی کوئی کتابے نی شکل وچ بٹلا نی کری سکیا۔ فر ایہہ اعزاز فیصل عرفان ہوراں نے ناں ہویا ۔
پوٹھوہاری نے بہیڑا بڈا کرنے وچ گوجر خانے نی تہرتی ناں بہونہہ ہتھ آ۔ اس زویں پُر ادب نے بِینہہ بہوں چَنگے جَمٌے تے باہدا کیتا نے ۔بَٹہ پَرتو تے لکھاری تے شاعر ملنے ۔ جہڑے پوٹھوہاری زبان نے چِھکے وچ شعر تے نثر نے پُھل تَہرنے گِشنے ۔
فیصل عرفان کسراں بجھارتاں نی کھوج کڈھی؟ دوروں پاروں بڈھیاں بڈھیڑاں کولوں پُچھ پَرتیل کیتی۔ بنجارے آر گراؤں گراں پِھری کُوک ماری ”بجھارتاں باسو بجھارتاں“۔ باوا ہک بجھارت ناں سوال ہے۔ انہاں نی کوک اپر کِتنیاں لوکاں کَن تَہرے۔ کس آخیا آ بوہ مہاڑے کول میں باساں بجھارت ۔
بڈھانے آلے باوے فقیرے چِلماں ناں سوٹا لائی آخیا
دو مٹی نِیاں دو کاہے نیاں
چارے ہکے ساہے نیاں ۔

مانکیالہ آلا باوا فضلا حمدا منجھی پُر بیٹھا بولیا
اَٹھ ہڈیاں
کلاوہ آندراں ناں

رواتے نی ماسی پھجو کنڑکاں نے دانڑیں صاف کرنی بولی
نِکا جہیا فقیر
اس نے ٹِہڈے وچ لکیر

بیولے آلی ماسی بختاں تندورے اپر روٹیاں لانڑی بولی
نکی جی ٹوئی
تے لالاں نال پڑوئی ۔

فیصل ہور اگاں مُنہ مندرے دَر کری ٹُریا۔ واز ماری ماسی بجھارتاں۔ ماسی بیگو پوتری نِیاں جوآں کڈنی بولی
سری نگر توں چور نَسیا
کان پور تے پغڑیا گیا
تَلی مدانڑ تے چہھغڑا لغا
ناخن پور تے ماریا گیا ۔

بستی وچ بکریاں چارنا چاندی بکروال سُٹی نال سوہے کُہٹ مِٹھےکَھنڈ بیر چَہڑنا سا عرفان نی واز سنڑی تے بولیا
اُپروں آیا گول مول
نٹھا مہاڑے کول کول
ہتھاں نئیاں گنڈھاں
تے چکاں نال کھول ۔

اگے ڈوغے وچ ماسی الفت چونگاں پیئی پہننی سی اوہ اِسریہہ بولی
ناں سنڑی کرتارُو پہائیا
سُنڑ اُو باوا علی علی
مُنڈھ اِسناں لَبھڑاں نئیں
تے پَھل وکینڑیں گلی گلی

باوا بَگا ترکڑی وچ مکئی تولنیوں بولیا
پاروں آیا باوا لودھی
چھے ٹنگاں ستیں بودھی

باوا بودی ڈوغے وچوں چھلیاں پہننا بولیا
آر وی کسی پار وی کسی
وِچ کسی نے مَنجی
اَچھو سہیلیو ! بوہٹی تَکاں
بوہٹی رھانمڑ گنجی

فیصل جدوں فیکے قصائی کول پہچی واز ماری لالا بجھارت
فیکا چُھری چائی گڑکیا
تَن نی لمیں
سِر نی چھوٹی
سب نی کرنی
بوٹی بوٹی

آخیر بنجارے فیصل گلی گلی نگر نگر پِھری تے بجھارتاں نی کھاری پِہری کِہندی۔ کَہار گَچھی تے ساریاں بجھارتاں گی قَلم کَش کیتا۔ اُنہاں نی نوک پَلک سِدھی کری تے کتابے نی شکل وچ دسمبر 2021ء چھاپے چاڑی دیگی گی دَم لایا۔ فِر پکیاں پکائیاں مِٹھیاں سوادلیاں بجھارتاں دوستاں یاراں کی پیش کیتیانس ۔
مہاڑے تِیکر ایہہ کتاو بڑی اُوکھت نال پُہچی ۔ پہلاں راہ وچ پوسٹ ماسٹر گی چنگی لَغی تے اُس اغواء کری کِدی۔ فر فیصل ہوراں اسو کاتک وچ دوہری زحمت کیتی۔ اسے دوران پہلا ہدیہ وی گراں نے پوسٹ ماسٹر کولوں لبھی گیا ۔ میں فیصل عرفان گی بہوں مارکھ آخساں ۔ اس گی مِٹھیاں نِچھاں اَچھنڑ ، اللہ ساہ لَماں کریہہ ۔ اِسنی قلماں گی زنگ ناں لَغے ۔ اِس ہک نویکلا نرالا کم کیتا۔ ایہجے کَم نی سخت لوڑ سی ۔ فیصل پوٹھوہاری ادب نی چہولی وِچ ایہجا پُھل سَٹیا جس نی خُشبو بہوں دیر تے دُور تک اَشنی رہسی ۔

محمد امجد چوہدری
08نومبر2022