ڈاکٹر صغیر ہوراں ناں پہاڑی سفر نامہ "اندرے ناں پینڈا”

ایہاں تے جگے نیاں ساریاں ہے بولیاں سوہنیاں، کوئی وی بولی چنگی یا ماڑی نہئی ہونی لیکن ماء بولی اپنے رنگے وچ بندے کی ایہہ جئیا رنگنی جے اس ناں حلیہ، لہجہ، کھان پین، رہت بیت اس نی پچھان بنی تے ماء بولی تے ورثے کولا کدے بکھ نہئی ہون دینی۔ ماء بولی نری گل بات یا نرے حرف تے لفظ نہئے ہونے بلکن گل بات نے نال نال لوریاں، کہانیاں، قصے، لوک گیت، گالیں، بین، بجھارتاں، بوجاراں ، آخان، لطیفے، ریتاں، رسماں، لوک ادبی مجلساں، ثقافتی میلے، لوک کھیل تماشے، دکھ سکھ، چن، ماہیے ماء بولی نی تگڑی منیاد بننے۔

کسے وی قوم نی اس تھی بڑی بدقسمتی ہور کیہہ ہوئی شکنی جے اوہ آپنی ماء بولی نی قدر نہ کرے۔ تے اپنے بچیاں کولا ماء بولی ناں حق کھوسی شوڑے۔ ساری دنیا نیاں قوماں اپنی ماء بولی اپر فخر کرنیاں۔ بہوں لوک اپنے کہتے وچ بچیاں کنے اردو تے انگریزی بولنے جس نیاں وجہ سوں بچے باہر کسے کنے اپنی ماء بولی وچ گل کرنیاں کہاورائی اینے۔۔ اس گلا ضروری دا جے کہرے وچ بچیاں کنے ماء بولی وچ گل بات کیتی جائے۔ ماء پیو اپنے بچیاں کی ماء بولی وچ قصے کہانیاں سنان۔

بڑی خشی نی گل دی جے ہن ساہڑی ماء بولی پہاڑی اپر کم ہوناں پئیا۔ ساہڑے بہوں سارے منے پرمنے لخاری بڑی محنت کنے پہاڑی زبان اپر کم کیتے لگے نیں۔ سب تھی پہلیاں یاء گل سمجھے نی لوڑ دی جے پہاڑی ہک بہوں پرانی تے بڑی زبان دی، جس نی ہزاراں سال پرانی تاریخ دی۔ اپنی ماء بولی تے ورثے کی بچائے تائیں کم اپنے کہر توں شروع کرنا پیسی۔ پہاڑی بولے توں شرمائے نی لوڑ نئیں۔ پہاڑی بولاں، پہاڑی لخاں تے دووئے علاقیاں وچ ماء بولی کی زندہ رکھے تائیں ادبی مجلساں رکھاں۔

پہاڑی زبان تائیں ڈاکٹر صغیر صاو نی جہدی تے کم قابل تعریف دا۔ انھاں پہاڑی لوک گیت، لوک کہانیاں، آخان، شاعری، افسانے تے ناول لخی آنسیں تائیں رستہ سدھا کیتا تے ہن میں جیئا بندہ وی پہاڑی زبان وچ کتاواں لخے نے قابل ہوئی آ۔ مہاڑی سرت سوچ نے مطابق پہاڑی زبان وچ یوء پہلا سفر نامہ دا، جس نا نآں اندرے ناں پینڈا دا۔ اندرے تھی مراد ساہڑی تہرتی ماء کشمیر دی تے پینڈا پہاڑی وچ سفرے کی آخنے۔ یوء سارے سفر ڈاکٹر صاو کشمیر نے اندر کیتے، اس گلا شیت اس نا نآں وی "اندرے ناں پینڈا” رکھیا نیں۔ امید دی جے یوء سفر نامہ پڑھنے آلیاں ای بہوں پسند ایسی۔

ہن بہوں سارے لوک پہاڑی تائیں کم کرنے۔ راشد عباسی صاو، پروفیسر اشفاق کلیم عباسی صاو، شکیل اعوان صاو، حمید کامران صاو، عباس حجازی صاو، ابرار قاسم صاو، لیاقت لئیق صاو، زاہد اقبال صاو، سید نثار حسین نجمی صاو، سید عبدالشکور گردیزی صاو، ندیم پہانوڑی صاو، علی احمد کیانی صاو نے شعری مجموعے چھاپن ہوئی گے۔ دیکھو دیکھی ہور لوک اس پاسے تیہان دتے سی لگے ہوئے۔ قمر رحیم صاو کرشن چندر نے افسانیاں ناں پہاڑی وچ ترجمہ کری تے چھاپی شوڑیا۔

بس رہنمائی تے سرپرستی نی لوڑ ای۔ اچھا سارے رلی ملی جہدی کریے۔ اپنے بچیاں کنے پہاڑی بولیے۔ پہاڑی وچ زیادے سی زیادے لخیے تاں جے ساہڑی ماء بولی بادھا کرے۔

۔۔۔۔۔۔۔۔۔ ممتاز غزنی

پھاگوعہ، تھوراڑ- آزاد کشمیر