”فیصل عرفان ۔۔۔ تہھرتی ناں سَچّا تے سُچّا پُتر“

میں سمجھناں واں جے جِسرے بندہ بے جی کی کدے نینہّ پُہھلی سکڑاں اسے طرحے اُس نال جُڑے حرف وی کدے نینہّ پُہھلی سکڑاں۔ جیہڑے کدے لوری بنڑتے کدے لاڈ، کدے چِہھڑک تے کدے اَتھر، کدے ہاسے کدے دُکھ، کدے یہھاتی تے کدے موت، کدے گال، کدے بینڑ، کدے روکے کدے ہسڑ، کدے ٹھٹھے کدے مخول، کدے خانّڑ تے کدے پرجہھاتاں۔

حرف تاریخ وی یہھے تے ثقافت وی، نسل وی یہھے تے ذات وی، قوماں تے علاقیاں نی شکل نوہار، اُنھاں ناں اَشنے آلا کل وی، گیا گزریا پروں پراروں پرھے آلا کل وی تے حال نی کہھڑی ناں حال اَج وی۔
زباناں پُٹھیاں سِدھیاں کھِلریاں تِیلیاں آر چھڑا حرفاں ناں کَرَا ای نینہّ ہونڑیاں اِیہہ جیھواں چوں نِکلے حرفاں نے اُوہ ڈولے تے چُوڑاں پنڈاں ہونڑیاں جِنھاں چ اُتھے نی بسوُں نی رہت بہت، سوچاں سمجھاں، فِکراں مَتّاں، من تمنا، درد مندے، رُخ رنگ، جذبیاں تے رویّاں نے لعل تے ہیرے پہھرے تے بدھے ہونڑیں۔ ایہہ خلقت نے اندرے ناں ہیک اوپرا مہاندرہ ہونڑیاں جس نے انگ انگ وچ تاریخ، ثقافت، نسلاں، قدراں جینہاں اُنھاں نی یہھاتی ناں چپہ چپہ اُکریا تے لِیکیا ہونڑاں۔
پاکستان بنڑنیں سُوں بعد اِس گلے نی حدوں بدھ لوڑ سی جے اِتھے نی بسوُں نِیاں زباناں اَپر کم کیتا گچھے، تاں جے اُنھاں کی سمجھنیں چ سوخ وھے پر اَساں پتہ نینہّ کُنہاں لوکاں نے ہتھیں چڑھی گے آں جنہاں کی نہ تے اِتھے نی مٹی نال کوئی پیار آ تے نہ اِتھے نی بسوُں نال۔ اُنھاں آپڑیں آپڑیں بیلنے لائے وھے تے اِتھے نیاں لوکاں ناں رس کڈھنیں اَپر جُٹے وھے۔ سوچوں، فِکروں تے دانشوں خالی مُردے تے مورے بنائی سٹی جانڑیں پے۔ پر ویلا آپڑیں ٹور ٹُرنا۔ یہھاتی گُفاں بٹیاں تے سمندراں نیاں انت ڈوہنگیاں تھاہاں چ وی ساہ کہھننی رہنّڑیں۔ لاشاں وچوں وی جینّڑیں جاغڑیں لوک سر چانڑیں رہنڑیں۔
مادری زباناں نے پِڑ وی جینڑیاں لاشاں تے مُوریاں نال پہھرے وے۔ ٹیکس ساہڑے، زینویاں ساہڑیاں، دیس ساہڑا۔۔۔۔ پر اِتھے نیاں یونیورسٹیاں اِتھے نی بسوُں نیاں زباناں اَپر کم کرنا جرم تے غناہ سمجھنیاں۔ اکادمی ادبیات روس، جرمن تے امریکہ نے ادب اپر لِخیاں کتاباں چھاپی سکڑِیں پر مقامی زباناں اَپر بجٹ لانڑیوں موت پئی گشنی۔ پر اِنھاں لاشاں وچ کُجھ جینڑیں لوک وی تھئے۔  ہوشاں متاں آلے، سوچاں سمجھاں آلے، تہھرتی نے سَچّے تے سُچّے پُتر۔ مہھاڑے پیار نیاں سلامیاں اِنھاں پُتراں کی ایڈیاں ہیک جنِھاں کی کدے وی کوئی گنڑی مِتھی نہ سکے۔ ایہہ پُتر آپڑیاں آپڑیاں ماوریاں نی جیھوں نختے گنوے ڈُھلے، بِسرے پُہھلے لعلاں تے موتیاں کی اوٹھاں اَکھیاں نال لائی تے وَرقیاں نی چُوڑے بنھی سانبھی جُلنیں پے۔
فیصل عرفان وی تہھرتی نیاں اُنھاں پُتراں چُوں ہیک بانکا، قدراں تے لجاں آلا سَچّا تے سُچّا پُتر آ۔ جینّڑاں جاغڑاں ہِمتاں ہٹھاں آلا، تہھن جغراس، نچلّا نینہّ بیٹھا، آپڑیں اُکّی ڈٹی ڈاری تے باہیس”خانڑ“ ”محاورے“ کہھٹھے کِیتیس۔ میں توں نے متھے لغا، چنگے مندے کولوں صلاح سوتر کہھندیس۔ بڈ بڈھیڑاں نیاں جُتیں بیٹھا، دِدّے ماسی بُبّو نے کلاسرے لغا، بیاہئیں گاہئیں، پھوہڑی ترڈّے گیا۔ چپے منّڑی نکّے نِیاں کھائی اپنڑیں ہمتے تے عمرے سوں بہوں اَگے نِکڑی بہوآں کی رھانڑ تے بہوآں کی پرشانّڑ کرناں بانکا کم کری گیا۔

”خانڑ“ تے ”محاورے“ یہھاتی نے بوٹے نے پُھلاں تے پھَلاں ناں عرق تے نچوڑ ہونڑیں۔ دانش، سُرتاں سمجھاں تے متاں نیاں کھانّڑاں (کاناں)، فیصل ہیک بڑا کم کیتا تے ایہہ کم کری اوہ کئیاں مہھاتڑاں کی سینڑ شارہ وی کری گیا جے کرنڑ لغو تے کجھ وی اوخا نینہّ۔ گلاں نال پہاڑ پرتنے تے فلسفے سنانڑیں ناں ویلہ لدھی گیا۔ ہوئے کمیں چُوں کِیڑے کڈھنے تے مُوترے چُوں مچھیاں لپڑنیں آلے ٹہھیر ہیک لبھسنڑ پر جے کُجھ کری دَسنا پے تے بے مری جانڑیں۔
سلامت روہ فیصل! بانکا کم کیتا ای۔ تُوں ساہڑا ای نینہّ ماؤ نال پیار کرنے آلیاں سَبھاں تِہھیاں پُتراں ناں وی مانّڑ ایں۔

یاسر کیانی

سکرانہ (کلر سیداں)