پروفیسر اشفاق کلیم عباسی تے "نویں سویل”

مری نی معروف ادبی تنظیم "مری لٹریری سرکل” تے "پنجاب آرٹس کونسل، مری” نے تعاون نال سجنے والیاں شعری محفلاں وچ اشفاق کلیم عباسی ہوراں نا کلام سننے ناں موقع ملنا رہیا تے اکثر پسند اشنے والے شعراں اپر بے ساختہ دلے چا داد وی نکلنی رہی۔ پر کتاب نی صورت وچ انھاں نی ہن تک کیتی گئی ساری شاعری کی ہک جائی دکھنے ناں موقع لبھا تے ہک واری فر یاء گل ہور زیادے وضاحت تے شدت نال ساہمنے آئی کہ کسے وی شاعر کی ممکن حد تک جاننے تے سمجھنے تائیں اس نے کلام ناں بڑا حصہ ساہمنے ہونا کتنا لازمی آ۔

اشفاق عباسی ہوراں ناں تخلص "کلیم” آ۔۔ انھاں ایہہ تخلص صرف رنگ آمیزی تے خیال آرائی واستے ناء برتیا بلکے اس معنویت نال پہرے استعارے کی اس نے پورے مذہبی تلمیحاتی پس منظر، تہذیبی رکھ رکھاؤ تے ادبی شعری رچاؤ نال استعمال کیتا نیں۔

شعر نی اہمیت تے عظمت نے حوالے نال ہک یورپی محقق نی رائے ملاحظ فرماؤ۔

"دنیا نیں کم تہھندیاں وچ بے حد مصروف ہونے نی وجہ” نال جہڑیاں قوتاں سئی گشنیاں، شعر انھاں کی جغاناں تے ساہڑے بچپن نیں انھاں خالص تے پاک جذبیاں کی جہڑے غرض تے مطلب سی دور ہونے، فر تر و تازہ کری شوڑنا۔”۔

اردو شاعری نیں پہلوٹھے تے بڑے نقاد مولانا حالی ہوراں مقدمہ شعر و شاعری وچ شاعر بننے آستے جہڑیاں شرطاں ضروری قرار دتیاں انھاں وچ فطرت ناں مشاہدہ، اساتذہ نی شاعری ناں مطالعہ تے انھاں نی اتباع وغیرہ شامل سیاں۔۔ پر اس نے نال یے انھاں شاعری تائیں فطری قابلیت کی وی لازمی قرار دتا۔ کیاں جے یاء قابلیت نہ ویہہ تے فطرت ناں مشاہدہ تے اساتذہ نیں کلام ناں مطالعہ وی حقیقی شاعر بننے وچ مدد ناء کرنا”۔

سچ پچھو تے یاء فطری قابلیت یے اصلی جوہر آ۔۔ اس نکتے کی ساہمنے رکھی تے یے ساہڑی مشرقی شعریات وچ شاعر کی تلمیذ الرحمان ناں لقب دتا گا۔ پر یاء گل وی سمجھناں بہوں ضروری آ کہ شعر آخنے نی فطری قابلیت اجئی سوخی تے سستی وی نئی کہ شاعر اپر شعراں ناں نزول ہر ویلے ہونا یے رہ۔ شعری فکر و تدبر نے وجدانی لمحے، کرب و اذیت تے خشی تے روحانی سرشاری ناں ہک حیرت پہریا امتزاج ہونے۔

علامہ اقبال ہوراں اپنی ہک چھٹی وچ اس نکتے کی اسرے بیان کیتا۔۔۔
"اس جان فشانی تے جہدی ناں اندازہ عام لوک نئے لائی سکنے۔ انھاں نے ساہمنے شعر بنیا بنایا اشناں۔۔ اوہ اس روحانی تے لطیف کرب نی پچھان نئے رکھنے جہڑا الفاظ وچ ترتیب ناں موجب آ۔ جتھیں چنگا شعر دکھو، سمجھی کہنو کہ کوئی عیسی سولی چڑھیا۔۔ اچیئے خیال کی پیدا کرنا ہوراں نی جائی کفارہ ادا کرنے نیں برابر آ”۔

اشفاق کلیم عباسی نی اردو تے پہاڑی زبان نی ساری شاعری کی کدے یکسوئی نال پڑھیا گچھے تے انھاں نیں شعراں وچ دوویاں تائیں مصلوب ہونے تے کفارہ ادا کرنے نی کیفیت جائی جائی لبھنی۔۔ فر اساں ایہہ وی دکھنے آں کہ اوہ اپنے اندر نال ہم آہنگ ہونے نی وجہ نال خود شناسی تے خود آگاہی نیاں اوخیاں منزلاں اپر پوہچنے وچ کامیاب ہوئے۔ فر پرانیاں قدراں تے صرف پرانیاں نئیں بلکے شان دار، باوقار، وقیع تے باثروت قدراں کی پہلائے گشنے ناں درد ناک سانحہ انھاں نے دلے کی رت برتا کرنا۔۔ پر اساں دکھنے آں کہ شاعر جہدی تے عمل نی راہ چھوڑنے اپر کدے تیار ناء ہونا تے ہر طرح نیں حالات ناں بہوں مردانہ وار مقابلہ کرنا بلکے ہوراں کی وی ثابت قدم رہنے نی ترغیب دیناں تے تلقین کرنا نظر اشناں۔

ساہڑے شعری افق اپر”نویں سویل” نی نمود ماء بولیاں نے ادب وچ نویں امکانات نی شاعری نی نوید ای۔۔ میں اشفاق کلیم عباسی ہوراں کی اس شعری مجموعے نی اشاعت اپر دلے نیں پیندے چا ست ست مارخاں پیش کرناں یاں۔

محمد آصف مرزا
کوہ مری